Bruine rat of zwarte rat? Zo zie je het verschil
Het correct herkennen van ratten in Nederland begint met het onderscheiden van de twee belangrijkste soorten: de bruine rat en de zwarte rat. Deze kennis is namelijk essentieel voor effectieve bestrijding en preventie.
De Bruine Rat (Rattus norvegicus)
De bruine rat, ook wel rioolrat of Noorse rat genoemd, is veruit de meest voorkomende soort in Nederland. Deze rat is groot en robuust met een lichaamslengte van 20-28 centimeter, exclusief de staart. De vacht is daarom grijs-bruin van kleur met een lichtere buik.
Kenmerkend voor de bruine rat zijn de kleine oren en ogen in verhouding tot het lichaam. De staart is bovendien korter dan het lichaam en heeft duidelijk zichtbare schubben. Bruine ratten wegen tussen 200-500 gram en hebben een gedrongen, gespierd uiterlijk.
De Zwarte Rat (Rattus rattus)
De zwarte rat, ook wel schip- of dakrat genoemd, komt minder vaak voor in Nederland. Deze soort is slanker en eleganter dan de bruine rat, met een lengte van 16-24 centimeter. Ondanks de naam is de vacht niet altijd zwart – vaak is deze donkergrijs of bruin.
De zwarte rat heeft daarentegen grote ogen en oren in verhouding tot het lichaam. De staart is bovendien langer dan het lichaam, wat een belangrijk herkenningspunt is. Deze rat is een uitstekende klimmer en leeft daarom vaak op zolders en in bomen.
Gedragsverschillen
Bruine ratten leven voornamelijk op de grond, in kelders en rioleringen. Ze graven vervolgens uitgebreide gangenstelsels. Zwarte ratten daarentegen zijn baumbewoners die hoog nestelen. Dit gedragsverschil helpt namelijk bij het herkennen van ratten in Nederland op basis van de vindplaats.
Would you like to ask a question or make an appointment?
Deze sporen verraden dat je ratten hebt
Bij het herkennen van ratten in Nederland zijn de sporen die ze achterlaten vaak de eerste en duidelijkste aanwijzingen. Ratten zijn namelijk nachtdieren en blijven overdag meestal verborgen.
Uitwerpselen: Het Meest Kenmerkende Spoor
Rattenkeutels zijn de meest betrouwbare aanwijzing. Bruine ratten produceren uitwerpselen van ongeveer 10-20 millimeter lang, cilindervormig met afgeronde uiteinden. Ze zijn donkerbruin tot zwart en hebben een glanzende uitstraling wanneer vers. Daarentegen zijn oude keutels droog en stoffig.
Zwarte ratten hebben kleinere uitwerpselen van ongeveer 6-13 millimeter met puntige uiteinden. De vorm lijkt bovendien meer op een banaan. Een volwassen rat produceert 40-50 keutels per dag, waardoor grote hoeveelheden duiden op een ernstige plaag.
Looproutes en Smeersporen
Ratten gebruiken steeds dezelfde routes tussen nest en voedselbron. Langs deze paden ontstaan daarom slijt- en smeersporen door de olieachtige vacht. Zoek naar donkere vlekken langs plinten, muren en balken. Vooral in stoffige ruimtes zijn deze sporen duidelijk zichtbaar.
In tuinen kunt u bovendien uitgetreden paden zien in het gras of de aarde. Ratten creëren namelijk kleine tunneltjes van ongeveer 7-10 centimeter breed.
Knaagsporen
Ratten moeten voortdurend knagen omdat hun tanden doorgroeien. Zoek daarom naar knaagsporen op hout, plastic, kabels en leidingen. Verse knaagsporen zijn lichter van kleur en hebben scherpe randen. Oude knaagsporen zijn donker en afgerond.
Geluiden en Geuren
Ratten maken ’s nachts geluiden zoals krabbelen, piepen en scharrelen. Ook een scherpe, muffe geur duidt op ratten – dit komt namelijk door hun urine. Een zware rattenplaag heeft een doordringende, karakteristieke geur die moeilijk te missen is.
Hoe komen ratten bij je binnen? (En hoe voorkom je het)
Voor effectief herkennen van ratten in Nederland en preventie is het essentieel te begrijpen waarom ratten zich bij woningen vestigen. Verschillende factoren trekken namelijk deze knaagdieren aan.
Voedselbronnen en Afval
Ratten zijn alleseter en worden daarom aangetrokken door elke voedingsbron. Onafgedekte vuilnisbakken, composteerplaatsen, vogelvoer en huisdiervoerresten zijn sterke attractiemiddelen. Zelfs kleine hoeveelheden voedsel volstaan – ratten hebben namelijk slechts 15-30 gram per dag nodig.
In tuinen trekken gevallen fruit, groente en zaden ratten aan. Ook opgeslagen voedsel in schuren, garages en bijkeukens vormt een risico. Bovendien kunnen ratten zich door karton en plastic heen knagen om bij voedsel te komen.
Water en Vochtige Omgevingen
Ratten hebben dagelijks water nodig. Lekkende kranen, condenswater, vijvers en sloten bieden daarom ideale waterbronnen. Kelders met vochtproblemen en rioleringen zijn eveneens zeer aantrekkelijk. Ratten nestelen zich graag in de buurt van watertoevoer.
Schuilplaatsen en Nestgelegenheid
Ratten zoeken warme, beschutte plekken om te nestelen. Ongebruikte ruimtes zoals kruipkelders, zolders en schuurtjes zijn ideaal. Daarnaast nestelen ratten graag in stapels hout, afval, dichte vegetatie en achter opgeslagen spullen.
Gebouwen met veel toegangspunten zijn bovendien kwetsbaar. Ratten kunnen namelijk door openingen van slechts 1,5-2 centimeter heen komen. Gaten rond leidingen, beschadigde gevels en open ventilatieroosters bieden toegang.
Would you like to ask a question or make an appointment?
Waarom ratten echt gevaarlijk zijn (Dit moet je weten)
Het tijdig herkennen van ratten in Nederland is cruciaal vanwege de ernstige gezondheidsrisico’s. Ratten zijn namelijk dragers van talloze ziekten en parasieten die gevaarlijk zijn voor mensen en huisdieren.
Ziekten Overgedragen Door Ratten
Ratten verspreiden ziekten via urine, uitwerpselen, speeksel en beten. De ziekte van Weil (leptospirose) is een ernstige bacteriële infectie die griepachtige symptomen veroorzaakt en kan leiden tot lever- en nierfalen. Overdracht vindt plaats door contact met besmet water of besmette oppervlakken.
Salmonella en E. coli kunnen verspreid worden via voedselcontaminatie wanneer ratten over keukenaanrechten of voedselvoorraad lopen. Daarnaast kunnen ratten hantavirus verspreiden, een zeldzame maar levensbedreigende longziekte.
Parasieten en Allergenen
Ratten dragen vlooien, teken en mijten die ziekten kunnen overdragen op mensen en huisdieren. Deze parasieten blijven bovendien achter in woningen zelfs nadat ratten zijn verdwenen. Daarnaast veroorzaakt rattenurine en -vacht allergische reacties bij gevoelige personen, vooral bij kinderen.
Structurele Schade
Naast gezondheidsrisico’s veroorzaken ratten aanzienlijke materiele schade. Ze knagen elektrische bedrading en veroorzaken daardoor brandgevaar. Ook leidingen, isolatie en houten constructies worden beschadigd. De kosten van rattenschade lopen snel op tot duizenden euro’s.
Effectieve Preventieve Maatregelen
Preventie begint met het wegnemen van voedselbronnen. Gebruik daarom afgesloten vuilnisbakken, bewaar voedsel in rattendichte containers en ruim dagelijks etensresten op. Verwijder bovendien gevallen fruit en zorg dat huisdiervoerresten niet buiten blijven staan.
Sluit alle toegangspunten groter dan 1,5 centimeter af. Gebruik metaalgaas, staalwol of cement – ratten kunnen namelijk door veel materialen heen knagen. Repareer gaten rond leidingen, ventilatie en in gevels.
Vragen over ratten? Ik beantwoord ze graag
Deze vragen krijg ik het vaakst over ratten herkennen en bestrijden. Twijfel je nog? Bel me, dan help ik je verder. – Johan
Ratten zijn aanzienlijk groter dan muizen - een volwassen bruine rat is 20-28 cm lang (exclusief staart) versus 7-10 cm voor een muis. Rattenkeutels zijn 10-20 mm groot, muizenkeutels slechts 3-8 mm. Ratten hebben dikke, zware staarten met zichtbare schubben, terwijl muizen dunne, harige staarten hebben. Daarnaast zijn ratten veel voorzichtiger en schuwen nieuwe objecten, terwijl muizen nieuwsgierig zijn. Tot slot maken ratten grovere knaagsporen van 4-5 mm breed.
Als u één rat ziet, zijn er waarschijnlijk veel meer. Ratten zijn nachtdieren en zeer schuw - als er één overdag verschijnt, duidt dit op overbevolking of voedseltekort, beide tekenen van een grote kolonie. Een vuistregel is: voor elke rat die u ziet, zijn er 5-10 verborgen. Een rattenpaar kan binnen een jaar 200+ nakomelingen produceren onder ideale omstandigheden. Zie een rat? Bel direct een professional voor inspectie.
Ja, ratten vormen ernstige risico's. Ze bijten wanneer ze zich bedreigd voelen - rattenbeten kunnen infecties veroorzaken zoals rattenbeetziekte. Ratten verspreiden ziekten via urine en uitwerpselen die baby's en peuters kunnen aanraken. Voor huisdieren zijn ratten dragers van parasieten en kunnen ze ernstige verwondingen toebrengen bij gevechten. Daarnaast kan giflokaas dat door ratten wordt gegeten dodelijk zijn voor honden en katten die de rat eten. Bij kinderen of huisdieren in huis is professionele aanpak essentieel.
Bruine ratten nestelen bij voorkeur laag: kruipkelders, kelders, achter keukenkastjes, in de spouwmuur, onder vloeren, in rioleringen en achter wasmachines/drogers. Zwarte ratten nestelen hoger: zolders, tussen plafonds, in spouwmuren (hoog), dakgoten en schoorsteen. Ratten zoeken warme plekken dicht bij voedsel en water. Ze bouwen nesten van gescheurde isolatie, papier, textiel en ander zacht materiaal. Nesten zijn vaak 20-30 cm in diameter en bevatten jong.
Raak rattenkeutels nooit met blote handen aan. Draag altijd wegwerphandschoenen en een stofmasker (FFP2 minimaal). Bevochtig keutels eerst met een desinfecterend middel om stof te voorkomen - droge keutels kunnen gevaarlijke deeltjes vrijgeven bij aanraking. Veeg op met papier, plaats in een plastic zak, sluit af en gooi weg. Desinfecteer vervolgens het oppervlak grondig. Was daarna handen met zeep. Bij grote hoeveelheden keutels adviseert Ongediertebestrijding Janssen professionele reiniging - bel 085-2129904.
Make an appointment with a professional pest controller now
Make an appointment with our certified pest controllers now! If you complete the form below, we will contact you to make an appointment directly make
