Wat zijn houtwormen eigenlijk?
Als ongediertebestrijder met meer dan 20 jaar ervaring krijg ik regelmatig de vraag: “Johan, heb ik houtwormen?” Mensen zien gaatjes in hout, of vinden zaagsel, en weten niet zeker wat het is. Laat ik je uitleggen waar je op moet letten.
De Naam Klopt Niet Helemaal
“Houtworm” is eigenlijk een misleidende naam. Want het zijn geen wormen, maar larven van kleine kevers. De gewone houtworm is de larve van de gewone houtkever. Die kever legt eitjes in hout, en de larven die uitkomen vreten zich door het hout heen.
Waarom is dit belangrijk? Omdat je twee problemen hebt: de larven die in het hout zitten en schade maken, en de volwassen kevers die uitvliegen en nieuwe eitjes leggen. Je moet beide aanpakken.
De Levenscyclus: Van Ei tot Kever
Laat me uitleggen hoe het werkt, dan begrijp je beter waar je op moet letten. De kever legt in de zomer (mei-augustus) eitjes in kieren van hout. Bij voorkeur oud, zacht hout met 12-18% vocht. Dan komen de larven uit en vreten zich door het hout. Dit duurt 2 tot 5 jaar – ja, echt zo lang!
In die tijd maken ze tunnels en gangen, en produceren houtzaagsel (wij noemen dat boormeel). Als de larve volgroeid is, verpopt hij vlak onder het oppervlak. Na een paar weken komt de kever uit en bijt zich naar buiten. Daardoor ontstaat een rond gaatje van 1-2mm. De kever leeft maar een paar weken, maar in die tijd legt hij nieuwe eitjes. En de cyclus begint opnieuw.
Welke Kevers Veroorzaken Houtwormen?
In Nederland hebben we vooral drie soorten. De gewone houtworm is verreweg het meest voorkomend – gaatjes van 1-2mm, licht boormeel, in zacht hout. Dit is wat de meeste mensen “houtworm” noemen.
Dan heb je de splinthoutkever die vooral in tropisch hardhout zit (mahonie, teak). Vooral in nieuw meubilair. En de meubelhoutboorder in oud antiek. Maar die laatste zie ik zelden.
Vorige maand nog: een klant dacht dat hij houtwormen had in zijn nieuwe teakhouten tafel. Bleken splinthoutkevers te zijn, die al in het hout zaten toen hij de tafel kocht. Dat is helaas niet ongebruikelijk bij tropisch hardhout.
Would you like to ask a question or make an appointment?
Herkenning: Deze tekenen verraden houtwormen
Oké, je vermoedt houtwormen. Maar how do you know for sure? Want je ziet de larven zelf meestal niet – die zitten veilig in het hout. Je moet kijken naar de sporen die ze achterlaten. Laat me je uitleggen waar je op moet letten.
Uitvlieggaten: Het Meest Opvallende Teken
Dit is vaak het eerste wat mensen opvalt. Kleine, ronde gaatjes in hout. Bij gewone houtworm zijn deze gaatjes 1-2 millimeter in diameter – ongeveer zo groot als een speldenkop. Ze zien er keurig rond uit, alsof er met een mini-boortje in geboord is.
Belangrijk: verse gaatjes hebben lichte, schone randen. Oude gaatjes zijn vaak donker verkleurd. Verse gaatjes betekenen dat er recent kevers uitgekomen zijn – de plaag is nog actief.
Waar vind je ze? Vaak op plekken die je niet direct ziet. Onderkant van stoelen en tafels, achterkant van kasten, dakbalken op zolder, houten vloeren (vooral in kieren), en oude kozijnen.
Boormeel: Het Bewijsmateriaal
Boormeel is het afvalproduct van de larven. Als ze door het hout vreten, komt zaagsel uit de gaatjes. Dit vind je vaak als kleine hoopjes onder de uitvlieggaten of in spleten.
Hoe ziet het eruit? Bij gewone houtworm is het licht gekleurd (crème tot lichtbruin), korrelig – lijkt op grof zaagsel of broodkruimels. En vaak zie je kleine ovale pellets erin zitten.
Wil je weten of de plaag actief is? Veeg al het boormeel weg. Controleer na een paar weken of er nieuw boormeel is. Zo ja, dan zijn er actieve larven in het hout.
Ik doe dit altijd bij inspecties. Het is de beste manier om te zien of een plaag actief is of al lang geleden gestopt. Veel oude huizen hebben gaatjes van decennia geleden, maar geen actieve plaag meer.
Tunnels in Het Hout
Als je aangetast hout openbreekt of doorsnijdt, zie je een netwerk van tunnels en gangen. Het hout is van binnen uitgehold, terwijl de buitenkant nog redelijk intact lijkt.
Dit is waar het gevaarlijk wordt. Want je ziet van buiten niet altijd hoe ernstig de schade is. Een balk kan er stevig uitzien, maar van binnen compleet uitgehold zijn. Dat is structureel gevaarlijk.
Vorige week nog: een klant met een houten vloer die krakend aanvoelde. We haalden een plank op, en die was voor 70% uitgevreten. De vloer zag er nog goed uit, maar had nauwelijks nog draagkracht. Dat was echt gevaarlijk.
Volwassen Kevers Zien
In de zomermaanden (mei-augustus) zie je soms de volwassen kevers. Ze zijn klein – 3-5 millimeter lang, donkerbruin tot zwart, ovaalvormig. En ze kunnen vliegen, al doen ze dat niet graag.
Je vindt ze vaak op raamkozijnen (worden aangetrokken door licht), op de grond onder aangetast hout, of dood in spinnenwebben. Als je kevers ziet, heb je een actieve plaag.
Welk hout is kwetsbaar voor houtwormen?
Good thing you asked! Because niet al het hout is even gevoelig. Als je begrijpt welk hout risico loopt, kun je gerichter controleren. Laat me je uitleggen.
Type Hout: Zacht vs Hard
Houtwormen hebben een voorkeur voor zacht hout. Waarom? Omdat de larven zich daar makkelijker doorheen kunnen vreten. Vurenhout, grenenhout, sparrenhout – dat wordt gebruikt in dakconstructies, vloeren, kozijnen. Dat is allemaal kwetsbaar.
Ook iepenhout en populierenhout zijn gevoelig. En oud eikenhout, vooral het spinthout (de buitenste lagen).
Wat is minder kwetsbaar? Tropisch hardhout zoals teak en mahonie. Maar let op: die kunnen wél splinthoutkevers krijgen. Ook nieuw behandeld hout en geïmpregneerd hout is veiliger.
Wat ik vaak zie: oude houten vloeren van vurenhout zijn enorm gevoelig. Dakbalken van oud naaldhout ook. Maar moderne gelamineerde balken hebben zelden houtwormen, want die zijn gemaakt van behandeld hout.
Leeftijd van Het Hout
Oud hout is kwetsbaarder dan nieuw hout. Waarom? Omdat oud hout vaak al barsten en beschadigingen heeft waar kevers hun eitjes in kunnen leggen. Ook is de beschermende laag (verf, lak) vaak versleten.
Antiek meubilair is extra risicovol. Ik krijg regelmatig meldingen van mensen die een oude kast of stoel gekocht hebben, en die houtwormen blijken te hebben. De plaag komt mee het huis in.
Vocht: De Cruciale Factor
Dit is belangrijk: houtwormen gedijen het beste bij 12-18% houtvochtgehalte. Droger of natter, en ze kunnen niet goed overleven. Daarom zie je houtwormen vooral in vochtige ruimtes: kelders, kruipruimtes, badkamers, oude schuurtjes, slecht geventileerde zolders.
Ook in hout met vochtproblemen: lekkages in het dak, opkomend vocht, condensatie, slecht geventileerde houten vloeren.
Mijn ervaring: als je vochtproblemen aanpakt, los je vaak ook het houtwormprobleem op. Droog hout (onder 10% vocht) krijgt zelden nieuwe houtwormen. De larven die er al in zitten groeien veel langzamer of sterven af.
Locatie in Huis
Bepaalde plekken zijn risicovoller. Hoog risico: kruipruimtes en kelders (vochtig, donker), oude zolders met onbehandelde dakbalken, oude houten vloeren in vochtige kamers, kozijnen die blootstaan aan regen.
Gemiddeld risico: oud houten meubilair, houten trappen, lambrisering. Laag risico: moderne gelamineerde meubels, behandeld constructiehout, droge goed geventileerde ruimtes.
Vorige maand had ik een klant met houtwormschade in de badkamervloer. Bleek dat er jarenlang een klein lekkage was bij de douche. Het hout was permanent vochtig – perfect voor houtwormen. We repareerden de lekkage, vervingen de vloer, en nu is het probleem weg.
Would you like to ask a question or make an appointment?
Schade door houtwormen: Waarom je snel moet handelen
Misschien denk je: “Het zijn maar een paar gaatjes, hoe erg kan het zijn?” Nou, laat me eerlijk zijn: houtwormen kunnen enorme schade aanrichten. En het ergste is dat je het vaak niet ziet tot het te laat is. Laat me uitleggen waarom.
Structurele Schade: Het Echte Gevaar
Houtwormen vreten het hout van binnenuit op. De buitenkant kan er nog redelijk goed uitzien, maar van binnen is het een netwerk van tunnels. Het hout verliest zijn sterkte en draagkracht.
Waar wordt dit gevaarlijk? Bij dragende constructies. Dakbalken kunnen bezwijken onder sneeuwlast. Vloerbalken kunnen doorzakken of instorten. Trappen kunnen breken tijdens gebruik. Kozijnen verliezen hun stevigheid.
Ik heb verhalen van klanten waarbij een dakbalk bezweek tijdens een storm. De balk zag er van buiten redelijk uit, maar was voor 80% uitgevreten. Dat is levensgevaarlijk.
Daarom zeg ik altijd: als je houtwormen vermoedt in dragende delen, laat het direct controleren. Niet wachten tot het erger wordt.
Spreiding Naar Andere Houtdelen
Houtwormen blijven niet netjes op één plek. Als volwassen kevers uitvliegen, zoeken ze nieuw hout om eitjes in te leggen. Vaak in dezelfde kamer, maar soms ook verder weg.
Wat ik vaak zie: het begint in een oude houten vloer. Daarna verspreidt het zich naar plinten, deurkozijnen, traptreden. En uiteindelijk zelfs naar meubilair. Voor je het weet, heb je houtwormen in meerdere kamers.
Daarom is vroegtijdige bestrijding zo belangrijk. Hoe eerder je ingrijpt, hoe kleiner de kans op verspreiding.
Cost of Recovery
Hoe langer je wacht, hoe duurder het wordt. Een beginnende plaag behandelen kost misschien €500-€1000. Maar als je balken moet vervangen, kozijnen moet herstellen, of vloeren moet vernieuwen, praat je al snel over tienduizenden euro’s.
Vorige week nog: een klant had jarenlang houtwormen genegeerd. Uiteindelijk moesten we drie dakbalken vervangen. De totale kosten: €12.000. Als hij het 5 jaar eerder had aangepakt, was het €800 geweest.
Speed of Damage
Hoe snel gaat het? Dat hangt af van vocht en temperatuur. In ideale omstandigheden (vochtig, warm) kunnen larven in 2 jaar veel schade doen. In minder gunstige omstandigheden duurt het 4-5 jaar.
Maar let op: omdat de cyclus 2-5 jaar duurt, heb je vaak meerdere generaties tegelijk. Als je uitvlieggaten ziet, betekent dat meestal dat de plaag al jaren bezig is. De zichtbare schade is maar het topje van de ijsberg.
Therefore: als je houtwormen vermoedt, bel me direct. Ik kom langs voor een grondige inspectie, beoordeel de schade, en adviseer je over de beste aanpak. Vroeg ingrijpen bespaart je duizenden euro’s.
Veelgestelde Vragen over Houtwormen
Deze vragen krijg ik het meest over houtwormen. Staat jouw vraag er niet bij? Bel me gerust voor persoonlijk advies.
Houtwormgaten zijn kleine, ronde gaatjes van 1-2 millimeter - ongeveer zo groot als een speldenkop. Ze zien er keurig rond uit, alsof er met een mini-boortje geboord is. Verse gaatjes hebben lichte, schone randen en je ziet vaak licht boormeel eromheen. Oude gaatjes zijn donkerder. Als je vers boormeel ziet, is de plaag actief. Test dit: veeg al het boormeel weg en controleer na een paar weken of er nieuw is.
Nee, houtwormen zijn niet gevaarlijk voor mensen of huisdieren. Ze bijten niet, steken niet, verspreiden geen ziektes. Het gevaar zit hem in de schade aan hout. Ze kunnen dragende constructies verzwakken waardoor balken kunnen bezwijken. Dat is wel gevaarlijk. Ook kunnen ze waardevolle meubels vernielen. Dus hoewel de beestjes zelf onschuldig zijn voor je gezondheid, is de structurele schade wel een probleem.
Op verschillende manieren. Via oud of gebruikt meubilair dat al besmet is (antiek, tweedehands). Via onbehandeld hout dat je binnenbrengt (brandhout, bouwmaterialen). Volwassen kevers die invliegen in de zomer en eitjes leggen in geschikt hout. Of ze zitten al in het huis (in oude balken, vloeren). Ook zorgen vochtproblemen dat hout aantrekkelijk wordt. Houtwormen houden van hout met 12-18% vocht. Kelders, kruipruimtes en slecht geventileerde ruimtes zijn risicovoller.
Bij een kleine plaag kun je het proberen met middelen uit de bouwmarkt. Maar eerlijk gezegd lukt het zelden goed. Waarom niet? De larven zitten diep in het hout (tot 2 cm), en doe-het-zelf middelen dringen vaak maar 2-3mm door. Je mist zonder ervaring aangetaste plekken die er van buiten nog goed uitzien. En je pakt niet de onderliggende oorzaak aan (vocht). Bij ernstige plaag, dragende constructies, of waardevol meubilair adviseer ik altijd een professional. Die heeft sterkere middelen en de ervaring.
Preventie draait om vier dingen. Houd hout droog (onder 12% vocht) door goede ventilatie, lekkages repareren, vochtproblemen aanpakken. Behandel kwetsbaar hout preventief met houtworm werende middelen, vooral in vochtige ruimtes. Controleer regelmatig: check jaarlijks zolder, kruipruimte, oud meubilair op gaatjes en boormeel. En inspecteer tweedehands meubilair grondig voor je het binnenbrengt. Bij twijfel: laat het buiten of behandel het eerst. Zo voorkom je dat je een plaag binnenbrengt.
Make an appointment with a professional pest controller now
Make an appointment with our certified pest controllers now! If you complete the form below, we will contact you to make an appointment directly make
